اندیشه‌ای داریم به وسعت ایران

چهارشنبه
چهارشنبه 30 مرداد 1398
05 مرداد 1398 05 مرداد 1398
12:10 12:10
نماز جمعه چهل سال بعد؛

چرا این روزها از نماز جمعه استقبال نمی‌شود؟ / امام جمعه‌هایی که شبیه طالقانی نیستند

تریبون نماز جمعه امروز از امامان جمعه‌ای در قامت طالقانی، خامنه‌ای و هاشمی به کسانی رسیده که نه در میان مردم جایگاه و پایگاه دارند، نه فن سخنوری را آن‌چنان که باید بلدند و نه از مسائل روز آن طور که باید اطلاع دارند، ویژگی‌هایی که باعث شده تریبون نماز جمعه نه جذابیت و نه اهمیت سیاسی سابق را نداشته باشد.

سلام نو سرویس سیاسی: 40 سال از اولین نماز جمعه تهران به امامت آیت‌الله سید محمود طالقانی در مرداد ماه سال سال 1358 می‌گذرد، نماز جمعه‌ای که نه تنها شکوه‌مند‌ترین نماز جمعه تاریخ انقلاب بلکه شکوه‌مندترین نماز جمعه تاریخ ایران از دوران قاجار تا به امروز بود. این نماز جمعه در کنار چهار نماز جمعه دیگری که آیت‌الله طالقانی امامت آن‌ها را به عهده داشت از تکرار ناشدنی‌ترین نماز جمعه‌های تاریخ انقلاب بودند که با حضور متنوع‌ترین طیف‌های سیاسی و اجتماعی برگزار شد.

حالا چهل سال پس از نماز جمعه‌های آیت‌الله طالقانی که بدون هیچ ستاد و دستگاه و تشکیلاتی شلوغ می‌شد نمازهای جمعه با ستاد و دستگاه و تبلیغات چنان خلوت می‌ماند که احمد خاتمی، امام جمعه موقت تهران نیز مجبور به اعتراف می‌شود و می‌گوید:

رسانه‌ها چه مکتوب و چه فضای مجازی، نماز جمعه را تخریب نکنند، خوشحال نباشند که نماز جمعه خلوت شده است. الحمدالله صداوسیما در میدان است و انتظار می‌رود که تلاش بیشتری کنند و برنامه‌هایی برای تشویق مردم برای نماز جمعه بگذارند.

اما خاتمی اولین امام جمعه‌ای نیست که نسبت به خلوت شدن نماز جمعه ابراز نارضایتی می‌کند، پیش از او چند امام جمعه دیگر هم نسبت به خلوتی صفوف نماز جمعه هشدار دادند. هفت خرداد هم علی خاتمی امام جمعه زنجان از خلوت شدن نمازهای جماعت در مساجد گلایه کرده و آن را "یک دغدغه فرهنگی" خوانده بود که نیاز به "کارهای فرهنگی مناسب" دارد. یک امام جمعه دیگر هم می‌گوید که اگر مردم از نماز جمعه استقبال کنند حاضر است خطبه‌ها را کوتاه‌تر کند.

محسن غرویان ، استاد حوزه علمیه پیش از این در گفت‌وگو با سلام نو با تاکید بر اینکه قبلا کسانی نماز جمعه را می‌خواندند که دنیا به خطبه‌های آن‌ها نگاه می‌کرد و مردم روی آن حساب می‌کردند، درباره وضعیت فعلی نماز جمعه گفت:

الان مجموعا نماز جمعه ها آن جایگاه سابق را ندارند و علت اصلی عدم حضور مردم و به خصوص جوانان تحصیلکرده در نماز جمعه ها ضعیف بودن مطالب تحلیلی و علمی است که یا وجود ندارد یا خیلی کم وجود دارد.

اما چه شد که وضعیت نماز جمعه در ایران به چنین روزی افتاد که حتی شخصی مثل احمد خاتمی به خلوت بودن آن اعتراف می‌کند؟ شاید پاسخ این پرسش را باید در روند تغییر ائمه جمعه و سخنان دور از انتظار آنان جست‌وجو کرد.

امام جمعه‌های تهران از سید محمد طالقانی، حسینعلی منتظری، سید علی خامنه‌ای و اکبر هاشمی رفسنجانی به احمد جنتی، کاظم صدیقی و احمد خاتمی رسید. سید محمود طالقانی سخنرانی درجه یک و شخصیتی محبوب و مردمی بود، حسینعلی منظری شیرینی سخن داشت و قائم مقام رهبری بود، سید علی خامنه‌ای خطیبی سخنور و جذاب بود و اکبر هاشمی باهوش، به روز و مورد اعتماد مردم بود.

تریبون نماز جمعه امروز از امامان جمعه‌ای در قامت طالقانی، خامنه‌ای و هاشمی به کسانی رسیده که نه در میان مردم جایگاه و پایگاه دارند، نه فن سخنوری را آن‌چنان که باید بلدند و نه از مسائل روز آن طور که باید اطلاع دارند، ویژگی‌هایی که باعث شده تریبون نماز جمعه نه جذابیت و نه اهمیت سیاسی سابق را نداشته باشد.

محبوبیت و نفوذ مرحوم طالقانی چنان بود که وقتی احمد جلالی، از چهره‌های همکار در اولین نماز جمعه تهران، به بیت امام پیغام می‌دهد که امام برای آقای طالقانی حکم صادر کند امام می‌گوید: احتیاجی نیست، تعیین آقای طالقانی به امامت، کافی است که نماز جمعه بگیرد.

فاضل میبدی نیز پیش از این در گفت‌وگو با سلام نو یکی از جدی‌ترین مشکلات نماز جمعه را فاصله فضای آن با مطالبات مردم و دیکته شدن مطالب آن دانست و گفت:

خطیب جمعه باید استقلال فکری داشته باشد نباید حرفها از جای دیگر به او دیکته شود. باید بنشیند و ببیند روح نماز جمعه برای چیست و مردم چه می خواهند؟ باید ببیند مشکلات مردم چیست؟ باید محاسبات سیاسی دقیقی داشته باشد، باید آسیب های اجتماعی و دردهای مردم را بشناسد. من فکر می کنم غالب کسانی که خطبه می خوانند از این واقعیات به دور هستند. ‌

عدم استقلال تریبون نماز جمعه نکته‌ای است که صادق زیباکلام در یادداشتی در روزنامه اعتماد به آن اشاره کرده و نوشته بود: «در سال‌های اخیر شاهد هستیم تریبون نماز جمعه و ائمه جماعت دیدگاه مستقلی از حاکمیت نداشته و هر چه از ائمه خواسته می‌شود از این تریبون مطرح می‌شود.»

امروز چهل سال پس از نماز جمعه تاریخ آیت‌الله سید محمود طالقانی به نظر می‌رسد بیش از همه چیز این منش، روش و راه طالقانی است که می‌تواند صف‌های خلوت نماز جمعه را احیا کند وگرنه نه با صدا و سیما، نه با حضور مسئولان بلند پایه کشور و نه دیگر راه‌کارهای این چنینی نمی‌تواند امیدی به احیای میراث طالقانی داشت. مسئولان اگر دنبال احیای نماز جمعه‌ها موثر و میلیونی طالقانی و خامنه‌ای و هاشمی هستند باید خطیبانی سخنور، مستقل، باهوش و البته به روز را به عنوان امام جمعه منصوب کنند و گرنه جامعه امروز با توصیه تلویزیون و روزنامه و دیگر رسانه‌ها به نماز جمعه نخواهد رفت.

اخبار مرتبط

icon news

بایکوت آیت الله هاشمی رفسنجانی توسط صدا و سیما

آیت‌الله هاشمی رفسنجانی فرمانده جنگ 8ساله ایران همچنان در صدا و سیما جایی ندارد و در ...

سرنگونی پهپاد آمریکایی نشانه افول تمدن استکبار است

حجت‌الاسلام کاظم صدیقی امام جمعه موقت تهران درباره ساقط شدن پهپاد آمریکایی گفت:  می‌ش...

چهل سال بعد از طالقانی: چرا نماز جمعه‌ها خلوت شده؟

در چهلمین سالگرد اولین نماز جمعه تهران احمد خاتمی، امام جمعه تهران، خطاب به رسانه‌ها ...

دیدگاه خود را بنویسید

icon news