اندیشه‌ای داریم به وسعت ایران
چهارشنبه
چهارشنبه 01 آبان 1398
05 مرداد 1398 05 مرداد 1398
14:04 14:04
گفتگو با مژگان اثباتی عضو دفتر تحکیم وحدت در دهه ۱۳۶۰؛

دختران دانشجو در دهه ۱۳۶۰

عقبه فعالیتهای دانشجویی در حوزه زنان پربار است. با نیم نگاهی به گذشته، در کنار فعالیت دختران مارکسیست، زنان مبارز مسلمانی مانند اعظم طالقانی، زهرا رهنورد، مرضیه دباغ و محبوبه متحدین و دوستان نهضت آزادی و حتی صدیقه رضایی از مجاهدین خلق که افراد ریشه‌داری بودند به چشم میخورند که بسیاری از آنان دانشجو بودند. میتوانیم بگوییم در آن سالها در کنار مهندس بازرگان، اعظم طالقانی را هم داریم که فرد بزرگی است. در کنار روحانیون انقلابی و فاضل، خانم منیره گرجی را هم داریم که اولین زنی است که وارد خبرگان قانون اساسی شد و از زنان مبارزی است که پیشینه سیاسی در زمان شاه و بعد از آن دارد. ایشان با توجه به اشرافی که بر قرآن دارند یکی از طلایه‌داران مخالفت با تبعیض جنسیتی است.



من وقتی وارد انجمن اسلامی دانشگاه شدم، دانشگاه الزهرا نمایندگانی در شورای عمومی دفتر تحکیم داشت اما این نماینده‌ها تاثیرگذاری زیادی در جمع نداشتند و تعداد دختران نماینده انجمنها در شورای عمومی تحکیم هم بسیار کم بود. من همان موقع فکر میکردم شاید دانشگاه ما تک‌جنسیتی است اما نباید در جلسات تحکیم جنس دوم باشیم و حق داریم در رده‌های بالای تصمیم‌گیری حضور داشته باشیم و این جز با فعالیت مضاعف میسر نمی‌شود.

بی تردید پذیرش دیدگاه‌های بنیانگذار جمهوری اسلامی یکی از شاخص های هویتی انجمن های اسلامی دانشجویان در دهه ۶۰ بود، این را هم قبول دارم که در میان فعالین مسلمان دانشجویی در دهه ۶۰ رگه هایی از نگاه فقاهتی به دین وجود داشت اما این نگاه فقاهتی در برابر نگاه روشنفکرانه دینی، هیچگاه در دهه ۶۰، نگاه حاکم بر انجمنهای اسلامی نبود. چون آن زمان تلقی من از حرکت سیاسی دفتر تحکیم این بود که تحکیم خودش را پیرو خط امام میدانست و این مسیر را مسیری برای تقابل و ایستادگی در برابر نگاههای متحجرانه ارزیابی میکرد. در تمامی این سالها تفکر دکتر شریعتی بعنوان شاخصی از نگاه روشنفکری دینی براساس اسلام انقلابی، در میان انجمن های اسلامی دانشجویان جایگاه ویژه ای داشت.

رشته مطالعات زنان که اواخر دهه ۷۰ وارد دانشگاهها شد در گسترش و تعمیق این مطالبات بی تاثیر نبود. چون زنان با حقوقشان آشنا شدند و فهمیدند باید برای این حقوق بجنگند. ولی به هر حال هرچند در دهه ۶۰ مطالبات جنبش اسلامی دانشجویی، عمدتا مطالبات سیاسی بود که نگاه جنسیتی به آن کمتر راه دارد، اما همان زمان هم ما بعنوان بخش زنان انجمن های اسلامی، نگاه سنتی به زن و جایگاهش را که در جامعه وجود داشت، برنمی تابیدیم و دربرابر آن موضع داشتیم. در این زمینه بعضا حتی چالش هم وجود داشت. حتی حضور یک خانم با دیدگاههای غیر سنتی به زن را در داخل خود مجموعه ما بعضا نمی پذیرفتند و کسی بود که آن موقع به من میگفت تو با این دیدگاهها چرا اینجا در شورای مرکزی تحکیم هستی؟ من هم جواب میدادم من رای آورده‌ام و به خاطر این رای که به نگاه من داده شده اینجا هستم. بعدتر این مسئله مطالبه اجتماعی شد و وقتی در مورد هیئت دولت و مجلس این خواسته وجود دارد طبیعتاً در انجمنها هم این خواسته هست. الان حتی انجمنهای مستقل و بسیج هم همین رویکرد را دارند و بدنه مردانه نیست.

الگوی من از زمان دانش‌آموزی کتابهای دکتر شریعتی و کتاب راه زینب خانم رهنورد بود. الگوی زن روشنفکر دینی برای من خانم رهنورد بود بعد هم تحت تاثیر کتاب حسن و محبوبه دکتر شریعتی. خانم محبوبه متحدین برای من الگو بود و اگر بخواهیم به صورت کلی در این باره صحبت کنیم خانم منیره گرجی از اساتید دانشگاه بود که روی مسائل زنان، رادیکال بود و هنوز هم به همان صورت و رادیکال از حقوق زنان دفاع میکند و خیلی‌ها از ایشان تاثیر میپذیرفتند. ایشان در مجلس خبرگان که خواستند بروند صحبت کنند برخی از آقایان گفتند ایشان یک زن است و نباید در اینجا باشد و ما به گناه میافتیم. خانم گرجی هم آیه‌ای از قرآن خواند و گفت زن هم یک انسان است و شما اگر مشکل دارید از مجلس بروید بیرون. به هر حال الگوی نسل ما اینها بودند و گرایش عمده دختران فعال سیاسی دانشجویی نیز به این سمت بود.

آن زمان داوطلبی برای نمایندگی مجلس چهارم به من پیشنهاد شد و من نپذیرفتم و گفتم در حد نماینده شدن نیستم. ما دوستانی داشتیم که همسرانشان یا برادرانشان شهید شدند یا دختر یک روحانی بودند که به نسبت فامیلیشان وارد مجلس شدند، اما دانشجویان خوبی داشتیم که می توانستند وارد مجلس بشوند ولی نرفتند. اگر این خودباوری بود افراد تحصیلکرده به مجلس میفرستادیم به جای کسانی که به صرف نسبت فامیلی نماینده شدند می‌توانستند بهتر از خانمهای مجلس در آن دوران عمل کنند. قطعاً اگر افراد تحصیلکرده به مجلس میرفتند مدافع حقوق زنان بودند و ما امروز وضعیت به مراتب بهتری داشتیم.

نشریه ایران فردا

دیدگاه خود را بنویسید

icon news